18 sierpnia zacznie obowiązywać rozdział VIII (Gospodarka zużytymi bateriami) Rozporządzenia (UE) 2023/1542 w sprawie baterii i zużytych baterii
Rozdział VIII Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1542 z dnia 12 lipca 2023 r. koncentruje się na „Gospodarowaniu zużytymi bateriami”, stanowiąc kluczowy element harmonizowanych ram regulacyjnych na potrzeby postępowania z bateriami wprowadzanymi do obrotu w Unii w całym ich cyklu życia. Jego celem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska poprzez zapobieganie i ograniczanie negatywnych skutków związanych z wytwarzaniem odpadów i gospodarowaniem nimi, a także promowanie gospodarki o obiegu zamkniętym.
Główne aspekty i wymogi określone w tym rozdziale obejmują:
- Właściwe organy i rejestr producentów:
- Państwa członkowskie są zobowiązane do wyznaczenia co najmniej jednego właściwego organu, który będzie odpowiedzialny za monitorowanie i weryfikację przestrzegania przepisów przez producentów i organizacje odpowiedzialności producenta.
- Niezbędne jest utworzenie rejestru producentów, w którym każdy producent musi się zarejestrować w państwie członkowskim, w którym po raz pierwszy wprowadza baterie do obrotu. Rejestr ten ma służyć monitorowaniu zgodności z wymogami rozdziału. Dostawcy platform internetowych umożliwiających zawieranie umów na odległość muszą mieć dostęp do informacji z tego rejestru, jeśli nie są publicznie dostępne.
- Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta (ROP):
- Producenci są objęci zasadą ROP w odniesieniu do baterii, które po raz pierwszy udostępniają na rynku unijnym. Dotyczy to również baterii przygotowanych do ponownego użycia, wykorzystania do innych celów lub regeneracji.
- Koszty finansowe ponoszone przez producentów obejmują selektywną zbiórkę, transport i przetwarzanie zużytych baterii, koszty badania składu odpadów komunalnych, dostarczania informacji użytkownikom końcowym oraz gromadzenia danych i sprawozdawczości.
- Możliwe jest ustanowienie mechanizmów podziału kosztów między producentów oryginalnych baterii a tych, którzy je przygotowują do ponownego użycia lub wykorzystania do innych celów.
- Organizacje odpowiedzialności producenta (OOP):
- Producenci mogą wyznaczać OOP do wypełniania swoich obowiązków ROP. Państwa członkowskie mogą to nawet uczynić obowiązkowym dla niektórych kategorii baterii.
- OOP muszą zapewnić równe traktowanie producentów i różnicować wkłady finansowe m.in. według kategorii baterii, składu chemicznego, zawartości materiałów z recyklingu i śladu węglowego.
- Muszą one również zapewnić ogólnokrajowy zasięg systemów zbierania oraz poufność danych.
- Publicznie udostępniane są informacje na temat wskaźników zbiórki i recyklingu oraz procedur wyboru podmiotów gospodarujących odpadami.
- Zezwolenia i gwarancje finansowe:
- Zarówno producenci indywidualni, jak i OOP muszą uzyskać zezwolenie od właściwego organu na wypełnianie obowiązków ROP.
- Muszą również udzielić gwarancji finansowej na pokrycie kosztów gospodarowania odpadami w przypadku niewypełnienia obowiązków lub niewypłacalności.
- Zbiórka zużytych baterii:
- Producenci/OOP zapewniają selektywną zbiórkę wszystkich zużytych baterii przenośnych, baterii LMT, baterii SLI, baterii przemysłowych i baterii do pojazdów elektrycznych, niezależnie od ich charakteru czy składu.
- Zbiórka musi być bezpłatna dla użytkowników końcowych.
- Określono docelowe poziomy zbiórki dla zużytych baterii przenośnych (np. 63% do końca 2027 r.) i baterii LMT (51% do końca 2028 r., 61% do końca 2031 r.).
- Użytkownicy końcowi są zobowiązani do pozbywania się zużytych baterii oddzielnie od innych strumieni odpadów.
- Dystrybutorzy również mają obowiązek bezpłatnego odbierania zużytych baterii od użytkowników końcowych w punkcie sprzedaży.
- Przetwarzanie i recykling:
- Zebrane zużyte baterie nie mogą być składowane ani poddawane odzyskowi energii.
- Dopuszczone zakłady przetwarzania muszą stosować najlepsze dostępne techniki i osiągać określone poziomy wydajności recyklingu i odzysku materiałów (np. dla kobaltu, miedzi, ołowiu, litu i niklu).
- Informowanie i sprawozdawczość:
- Producenci/OOP muszą udostępniać użytkownikom końcowym i dystrybutorom informacje na temat zapobiegania powstawaniu odpadów, właściwego gospodarowania zużytymi bateriami, dostępnych systemów zbiórki i zagrożeń związanych z substancjami niebezpiecznymi.
- Wszyscy zaangażowani podmioty gospodarcze mają obowiązek składania sprawozdań właściwym organom z danymi dotyczącymi ilości baterii wprowadzonych do obrotu, zebranych i poddanych przetwarzaniu.
- Państwa członkowskie również agregują te dane i przedstawiają je Komisji.
Rozdział VIII stanowi kompleksowe podejście do zarządzania zużytymi bateriami, dążąc do maksymalizacji zbiórki i recyklingu cennych materiałów, wspierając tym samym transformację Unii w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym i strategicznej autonomii w sektorze baterii.
Zobacz też: Rozporządzenia (UE) 2023/1542
